Het geluid van inclusie op Alexanderplatz in Berlijn
Vanuit de vraag ‘Hoe zou deze plek kunnen klinken?’, nodigen Soundtrackcity en Architects For Future Berlin je uit voor een geluidswandeling en aansluitende workshop op en rond de Alexanderplatz in Berlijn. Samen met geluidskunstenaars en het publiek zullen we de wisselwerking tussen architectuur en stedelijk geluid verkennen en luisteren naar voren brengen als een krachtige methode om duurzame en inclusieve stedelijke plekken te ontwerpen en te creëren. Wat is het geluid van inclusie?
Er zijn maar weinig plekken in Berlijn die zo door grootschalige stadsvernieuwing zijn bepaald als Alexanderplatz en de aangrenzende wijken. Van een middeleeuws handelsknooppunt tot een belangrijk 19e-eeuws vervoers- en handelscentrum, en tijdens de DDR-periode werd het radicaal herontworpen als symbool van socialistische moderniteit. Sinds de hereniging van Berlijn bestaan ambitieuze stedenbouwkundige plannen om het plein door te ontwikkelen als vervoersknooppunt, commercieel centrum en aantrekkelijke openbare ruimte.
Als een van de belangrijke centra van Berlijn is de Alexanderplatz een toonbeeld van spanningen tussen snelle en langzame mobiliteit, open ruimte en verticaliteit, ontspanning en consumptie.
Luisteren naar de geluiden van de Alexanderplatz zou een manier kunnen zijn om deze tegenstrijdigheden te begrijpen. Maar ondanks de rijkdom aan zintuiglijke „data“ overheerst het visuele denken in de architectuur en stedenbouw; andere zintuiglijke ervaringen, zoals horen, ruiken of tastzin, worden doorgaans niet in aanmerking genomen. Zo ook op de Alexanderplatz, waar visuele overwegingen het ontwerp van het gebied domineerden en de vraag hoe het klinkt / zou kunnen klinken zelden aan de orde is gesteld.
Op basis van een combinatie van nieuwsgierigheid en expertise hebben Soundtrackcity en A4F Berlin hun krachten gebundeld om deze leemte aan te pakken en hebben het project ‘Sonic Placemaking Berlin’ opgezet– met als doel de complexe verbanden te verkennen tussen de gebouwde stedelijke omgeving en de geluidsambiance die door de bebouwing mede wordt gevormd.
Het project onderzoekt geluid als een integraal onderdeel van duurzame stadsplanning en vraagt hoe de manier waarop we ruimtes ontwerpen en bouwen onze akoestische, natuurlijke en sociale omgeving beïnvloedt. Het beschouwt de transformatie van de bouwsector niet alleen als een materiaal- en energietransitie, maar ook als een verandering in perceptie, participatie en inclusie.
Wij zijn van mening dat een duurzame stad rekening moet houden met de behoeften van mensen met een visuele beperking, een vergrijzende bevolking, kinderen en mensen met verschillende culturele achtergronden, die allemaal op verschillende manieren relaties aangaan met de stad en elkaar. De mate waarin ze daarin slagen wordt sterk bepaald door hoe de stad voor hen klinkt.
We gaan op pad met een aantal vragen:
- Hoe ervaren mensen met een verschillende gehoorbeleving de stedelijke ruimte?
- Welke invloed heeft biodiversiteit op de stedelijke ambiance?
- Op welke manier kan stedenbouw bijdragen aan steden die voor verschillende mensen – en ook voor andere levensvormen waarmee mensen samenleven – uitnodigend en leefbaar klinken?
Om deze vragen te onderzoeken, biedt de Europese Actieweek een uitstekende gelegenheid om geluidsgerichte onderzoeksmethodieken van stedelijkheid te koppelen aan praktische kennis van architecten en andere ruimtelijke professionals. We willen een interdisciplinaire dialoog bevorderen tussen de wereld van geluid, de gebouwde omgeving en lokale gemeenschappen.
Waar en wanneer?
Het vertrekpunt is bij de ruïnes van een voormalig klooster aan de Klosterstraße 73a in Berlijn-Mitte, op zondag 13 september om 14.00 uur.
Om ons gehoor te activeren, begint het evenement met een participatieve geluidsperformance door de in Berlijn gevestigde geluidskunstenaar Max Joy, waarna we een geluidswandeling door de omgeving maken.
Het tweede deel van het event is een workshop in Haus der Statistik, gelegen op de hoek van de Otto-Braun-Str. en de Karl-Marx-Allee. Tijdens deze workshop kunnen deelnemers subjectieve kaarten van hun luisterervaringen maken.
Voor wie is dit event?
In principe is iedereen die geïnteresseerd is welkom, ongeacht zijn of haar voorkennis of intersectionaliteit. We richten ons in het bijzonder op dagelijkse gebruikers, buurtbewoners, ruimtelijke professionals en mensen van alle leeftijden. We kijken uit naar diverse meningen en bijdragen. Zowel de wandeling als de workshop worden in het Engels en Duits aangeboden. De route is zo gekozen dat deze toegankelijk is voor mensen met een beperking.
Deelname is gratis, aanmelden gewenst en er is geen voorkennis vereist. Aanmeldingsformulier
Door wie?
De workshop ‘Het geluid van inclusie’ is een coproductie van Soundtrackcity en Architects for Future Berlin in het kader van de European Action Week, een initiatief van Architects for Future.
De European Action Week 2026 wordt gefinancierd door het Duitse Bondsministerie voor Milieu, Klimaatbescherming, Natuurbehoud en Nucleaire Veiligheid (BMUKN) en het Bondsmilieuagentschap (UBA), Allianz Foundation. Medegefinancierd door de Europese Unie.